ประวัติ


ปรัชญา เข้าใจอดีต รู้ทันปัจจุบัน สร้างสรรค์อนาคต
วิสัยทัศน์ เป้นสถาบันวิจัยชั้นนำด้านไทยคดีศึกษาของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มุ่งสร้างองค์ความรู้จากการวิจัยเกี่ยวกับความเป็นไทย เพื่อเป็นพื้นฐานในการบริการวิชาการแก่สังคม รวมทั้งการทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรม
พันธกิจ

๑. มุ่งสร้างงานวิจัยให้เป็นเลิศ
๒. เผยแพร่ความรู้สู่สังคม
๓. ทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรม

วัตถุประสงค์ ๑. สร้างงานวิจัยที่มีคุณภาพ
๒. เชื่อมโยงเครือข่ายทางวิชาการ
๓. บริการทางวิชาการเพื่อสังคมแห่งการเรียนรู้
๔. ทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรม
เอกลักษณ์สถาบันไทยคดีศึกษา สถาบันมีความโดดเด่นในการสร้างองค์ความรู้เรื่องความเป็นไทย และจัดกิจกรรมเผยแพร่โดยมีมิติทางสังคมที่หลากหลาย

      สถาบันไทยคดีศึกษาก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๔ ด้วยความริเริ่มของอาจารย์มหาวิทยาลัยกลุ่มหนึ่งซึ่งมีความประสงค์ที่จะศึกษาเรื่องของไทย "โดยไม่ลอกตำราฝรั่ง" ในระยะแรกมีสถานะเป็นโครงการ ดำเนินงานภายใต้การบริหารงานของคณะกรรมการอันมีศาสตราจารย์ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมชเป็นประธาน และได้รับประทานชื่อจากศาสตราจารย์ พระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้านราธิปพงศ์ประพันธ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ว่า "ไทยคดีศึกษา" (Thai Studies) ภารกิจหลักของสถาบันคือการรวบรวมศึกษาค้นคว้าทางด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์เกี่ยวกับสังคมไทยเพื่อขยายขอบเขตความรู้ทั้งในเรื่องของอดีตและปัจจุบันโดยนำหลักวิชาในแต่ละสาขาวิชามาอธิบายเรื่องของไทย เรียบเรียงตำรา และสร้างผู้เชี่ยวชาญด้านไทยศึกษาเพื่อทำหน้าที่ศึกษาค้นคว้าและเผยแพร่ความรู้สู่สังคม

      ปี พ.ศ. ๒๕๒๐ สถาบันไทยคดีศึกษาได้รับการปรับสถานะเป็นสถาบันวิจัยแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทำหน้าที่กำหนดนโยบายวิจัยของมหาวิทยาลัย จัดสรรทุนวิจัย ให้คำปรึกษาด้านการวิจัย และดำเนินการวิจัย งานวิจัยส่วนใหญ่เป็นงานวิจัยแบบสหวิชามีจุดมุ่งหมายเพื่อการพัฒนาการเรียนการสอนและเพื่อสนองนโยบายรัฐบาลตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ โดยได้รับความร่วมมือทางวิชาการและเงินอุดหนุนจากหน่วยงานและมูลนิธิระหว่างประเทศ นอกจากงานวิจัยทางสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์แล้ว ในรอบทศวรรษที่ผ่านมาสถาบันยังได้ให้ความสนับสนุนงานวิจัยทางด้านการแพทย์ วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี เพื่อสนองตอบการขยายตัวทางการศึกษาของมหาวิทยาลัยไปสู่สาขาวิชาดังกล่าว

      ภารกิจหลักอีกส่วนหนึ่งของสถาบันคือการเผยแพร่ความรู้และแนวคิดใหม่ๆ ที่ได้จากการค้นคว้าวิจัย การแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ทางวิชาการ ผ่านการประชุม สัมมนา ฝึกอบรม และสิ่งพิมพ์ การประชุมนานาชาติที่สถาบันเป็นเจ้าภาพจัดขึ้นมีอาทิ เช่น การประชุมเรื่องหมู่บ้านกับรัฐไทยในไทยศึกษา (๒๕๒๙) สถานะองค์ความรู้ด้านไทยศึกษาในเอเชียอาคเนย์ (๒๕๓๑) ท้าวฮุ่งท้าวเจือง: มิติทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม (๒๕๓๙) ไทก่อนอารยะ (๒๕๔๒) ระเบียบวิธีวิจัยในการศึกษาประวัติศาสตร์ศิลปะ (๒๕๔๖) ฯลฯ

      ในปัจจุบันสถาบันมีนโยบายการวิจัยที่สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลและสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติด้านการพัฒนาสังคมและวัฒนธรรม เน้นการวิจัยเพื่อเพิ่มศักยภาพการแข่งขันของประเทศ มีการวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต การวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาของประเทศ และการวิจัยพื้นฐานและวิจัยประยุกต์เพื่อพัฒนาวิชาการ การจัดประชุมสัมมนา และการแลกเปลี่ยนทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างๆ โดยมีเป้าหมายที่จะผลิตงานวิจัยที่มีคุณภาพในระดับสากล การจัดการเรียนการสอน และการสร้างเครือข่ายทางวิชาการด้านไทยศึกษากับสถาบันวิจัยทั้งในประเทศและต่างประเทศ.